De wijsheid van het enneagram van Don Riso en Russ Hudson laat niet alleen zien hoe je van gezond kunt desintegreren naar gemiddeld, ongezond en tenslotte pathologisch… Het laat uiteraard ook de omgekeerde weg zien, per basispersoonlijkheidstype: de weg naar zelfactualisatie, naar integratie. Bij integratie gaat het om het loslaten van het zelfbeeld dat het basistype koestert… Het gaat om het loslaten van een bepaalde identificatie.

 

Welke aspecten van het menselijk zijn stellen jou voor de grootste problemen? Via bestudering van het enneagram kun je daarin helderheid verkrijgen. De negen basistypen van het enneagram vertegenwoordigen niet alleen maar zichzelf, maar ook die aspecten van onszelf die ons vooralsnog voor de grootste problemen stellen op het pad van desintegratie. Andersom geven ze richting op de weg naar integratie. Ze laten zien wat we in onszelf mogen ontwikkelen op ons pad van transformatie en zelfverwerkelijking.

Dit alles zegt je nog niet zoveel als je je nog niet hebt verdiept in de karakteristieke kenmerken van de Negen Basistypen. Dus heb je een test gedaan, en weet je ongeveer welke type je in de basis zult zijn, ontdek dan vooral meer over jouw basistype via de YouTube filmpjes van bijvoorbeeld Joshua French of Jennifer Howard. Zij laten allebei zien hoe de verschillende typen werken en hoe integratie en desintegratie er per type en type met vleugeltype in eerste instantie uitziet. Je leert jezelf beter kennen en kunt onder ogen zien wat er met jou gebeurt als je onder druk komt te staan. Op die manier leer je steeds beter en steeds sneller ‘de signalen’ herkennen. Het stelt je in staat om beter voor jezelf te zorgen, zodat jij je kunt leren richten op gezonde zelfliefde en zelfzorg.

Om bij het voorbeeld van de Een te blijven. Voor Enen vertegenwoordigt de Vier de weg van desintegratie en de Zeven de weg naar integratie. Komen Enen onder druk te staan dan gaan ze het gedrag van gemiddelde en ongezonde Vieren vertonen. Zijn Enen lekker op weg naar zelfactualisatie dan gaan ze het gedrag van gezonde Zevens vertonen: plezier maken en in het hier en nu staan. Enen dienen te leren genieten in het hier en nu, dankbaar te zijn, zich tevreden, extatisch, gekoesterd te voelen. Dat is voor hen de weg naar waarlijke vrijheid. Vieren zijn uiteraard niet ‘an sich’ ongezond en Zevens zijn niet ‘an sich’ gezond: het gaat om relatieve verhoudingen tussen de Basistypen.

De psychologische ‘doelstelling’ (…) is het op een evenwichtige wijze ontwikkelen van alle potenties [van alle basistypen]. Vanuit een dieper perspectief hebben we alle positieve potenties van de typen reeds in ons, maar ons ego identificeert zich met slechts enkele specifieke persoonlijkheidspatronen, wat ons verhindert ons wezen in zijn volle omvang te ervaren of te ontplooien. Het integratieproces stelt ons in staat door de illusies en beperkingen van ons persoonlijkheidspatroon heen te kijken, waarna we ze kunnen loslaten. Doen we dat, dan dienen zich nieuwe potenties (vertegenwoordigd door het type in de integratierichting) aan en vallen natuuriljkerwijs op hun plaats. (p. 422)

Het spreekt voor zich dat diepere kennis over de verschillende typen nodig is om te kunnen werken met het enneagram op het gebied van zelfverwerkelijking. Toch worden hieronder de integratie en desintegratiewegen benoemd. Dan heb je daar maar vast een spiekbrief voor 😉

Voor de secundaire typen uit de drie triaden – 8, 1; 2, 4; 5 en 7 – bestaat de integratierichting uit zes stappen. Beginnend vanaf het eigen type naar het volgende type vertegenwoordigt de eerste stap: 1-7-5-8-2-4-1.

Voor de primaire typen uit de drie triaden – 9, 3 en 6 – bestaat de integratierichting uit twee stappen. Beginnend vanaf het eigen type naar het volgende type vertegenwoordigt de eerste stap: 9-3-6-9.

De desintegratie ziet er als volgt uit voor de secundaire typen: 1-4-2-8-5-7-1. Desintegratie voor de primaire typen ziet er zo uit: 9-6-3-9.

Je denkt wellicht: “Negens, Zessen en Drieën hebben het maar makkelijk met zo’n korte weg naar integratie.” Of misschien dacht je dat helemaal niet, maar wel nu ik dat zo heb uitgeschreven. Vergis je niet hoor. Het lijkt misschien een korte weg, maar Negens, Zessen en Drieën hebben helemaal geen gemakkelijkere weg te gaan. Per triade vertegenwoordigen zij de typen die het meest ontkoppeld zijn en het sterkst geblokkeerd. Het overwinnen van hun karakteristieke problemen verloopt bij hen eerder revolutionair dan evolutionair.

Kortom, het is maar hoe je het bekijkt. De secundaire typen hebben wellicht meer stappen te verzetten op de weg van integratie, maar het zijn kleinere stapjes. Het geleidelijke ontwikkelen met kleinere stapjes is het pad van de secundaire typen, die ofwel overmatig verbonden zijn met een thema of onderontwikkeld zijn op een bepaald gebied. Deze typen zijn in elk geval niet ontkoppeld.

Benieuwd naar welke primaire identifcatie jij hebt los te laten? Bekijk het hieronder in de figuur over ‘loslaten’.

 

 

Gebruikte literatuur:

  • Don Richard Riso en Russ Hudson (2000 [1996]) Enneagram basisboek. De negen persoonlijkheidstypen in kaart gebracht (Becht Bloemendal) (vertaling door Hajo Geurink) (integratie en desintegratierichtingen, p. 419; citaat p. 422)
  • Don Richard Riso en Russ Hudson (2007) De wijsheid van het enneagram. Gids voor psychologische en spirituele groei voor de negen persoonlijkheidstypen door de auteurs van het Enneagram Basisboek (Altamira-Becht Haarlem) (vertaling door Hajo Geurink)